Het diepste punt van de tramtunnel voorbij

door Maaike Oppier

Het diepste punt van de tramtunnel is klaar, onder de Voldersgracht met uitzicht naar het einde op de Grote Markt. (foto Robert van Stuyvenberg)

DEN HAAG | Een handjevol raadsleden, ambtenaren, verslaggevers en wethouder B. Bruins van verkeer en centrumzaken daalt achter ir. Henri Vergouwen, projectleider Tunnels Centrum van de gemeente Den Haag, de trappen van de tunnel af op de Kalvermarkt. De tramtunnel, na de Haagse ooievaar het bekendste begrip in Den Haag. Grappen over op het laatste moment toch maar niet meegebrachte zwemvliezen en snorkels is Vergouwen zijn gasten voor. Bij schoenen met open teentjes, gympen en degelijke instappers fronst hij zijn wenkbrauwen: "Ik weet niet of dat het juiste schoeisel is. Er ligt nog wel wat modder in de tunnel."

Imposant

Het ondergrondse bouwsel is imposant. Alleen al het idee om, sinds half jaren negentig de eerste schep in de grond ging, ónder de Grote Marktstraat door te kunnen lopen op één, twee bouwlagen. De bovenste laag die na de opening van de tunnel op 19 oktober 2004 als parkeerruimte met 375 parkeerplaatsen zal worden gebruikt en de onderste bouwlaag, waar straks de tramrails komen te liggen.

Vergouwen wijst op nu nog lege plekken langs kale betonnen muren waar de HTM straks haar ruimte krijgt voor medewerkers en aan de linkerkant de uitgestrekte muren waar plek zal zijn voor affiches van cultureel hoog niveau. Van hieruit is het diepste punt van de tunnel ter hoogte van de Voldersgracht ook al te zien: 12,5 meter. Trap af naar de onderste verdieping, breedte van wand tot wand 25 meter. Langs de ruw betonnen muren sijpelt op verschillende plekken water naar beneden. "We zijn nog voortdurend met het water bezig", zegt Vergouwen, verwijzend naar 1998 toen een grote ondergrondse lekkage ontstond. In 2000 was er nog een overstroming nadat een tijdelijke damwand bezweek onder druk van water dat onder de Kalvermarkt in de tunnel stond. "De tunnel is vervolgens onder verhoogde luchtdruk afgebouwd om soortgelijke incidenten te voorkomen", zegt Vergouwen. De sluis voor die luchtdruk is half april weggehaald en sinds deze week is ook gestopt met de bemaling, waardoor de waterdruk tegen de tunnelwanden weer op sterkte komt. "Sommige stortnaden laten water door, die gaan we met een vloeistof onder hoge druk dichten."

Deftig

Door naar het einde van de 1250 meter lange tunnel. Zachtjes hellend beton op weg naar de Grote Markt. Zijn we er al? Wat gaat dat snel als je niet wordt afgeleid door langsflitsende fietsers, trams, overstekende voetgangers. Alleen de geluiden van trams en een ambulancesirene zijn te horen. Marieke Bolle van de PvdA vindt de tunnelwanden, in vergelijking met die in de metro van Parijs, 'zo deftig voor een tunnel waar een trammetje doorrijdt'. Vergouwen ziet er niets deftigs aan. "Het is ruw beton dat verder geen afwerking krijgt. Behalve misschien graffiti." De contouren van een perron, uitzicht naar de hemel, bijzondere steunbalken en andere architectonische oplossingen 'voor de gedurende het bouwproces steeds zwaarder geworden eisen aan de brandveiligheid'.

Boven komen op de Grote Markt aan de voeten van terrasjeszitters. "Hier komt een trap", wijst Vergouwen en meer naar rechts een hellingbaan. Voor de hulpdiensten onder meer. "Het kan ook een leuke skateplaats worden", zegt Vergouwen over het eind van de tunnel, die naar schatting 242 miljoen euro gaat kosten. Bij het begin van de bouw was hij begroot op 127 miljoen euro.